MT - FORUM M.

NANOMALZEMELERLE ÇALIŞMALARDA RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE KONTROL ÖNLEMLERİ

Konu

#1
Nanomalzemelerle çalışmalarda risk değerlendirmesi yapılırken ilk olarak maddelere maruziyet
miktarı belirlenmelidir. Yapılan iş, çok küçük miktarlarda nanomalzeme içeriyor ve bunların serbest
kalma ihtimali çok düşük ise nanomalzemeler zararlı dahi olsa risk düşüktür. Yapılan iş, daha fazla
miktarda nanomalzeme içeriyor ve bunların serbest kalma ihtimali de büyükse, maruziyet ve
dolayısıyla risk de artmış olur. Örneğin, temizlik ve yerleştirme sırasında nanomalzemelerle direkt
temas kurma ihtimali ortaya çıkar. Bu durum, hangi kontrollerin gerekli olduğuna karar verme
aşamasında göz önünde bulundurulması gereken bir konudur.

1. Risk Değerlendirmesi
Risk değerlendirmesi, işyerindeki riskleri belirleyip kontrol altına almak için mantıklı ve uygun
önlemleri almakla ilgilidir. İşverenler çalışanları korumak adına muhtemelen bazı önlemler almıştır
fakat risk değerlendirmesi daha fazla ne yapılması gerektiğini ortaya koyacaktır.
Risk değerlendirmesi yapılırken zarar verme potansiyeli yüksek olan risklere odaklanmak gerekir.
Kaza ve hastalıklara karşı kimlerin risk altında olduğu belirlenmelidir.
Aşağıdaki önerileri dikkate almak risk değerlendirmesi yapılırken kolaylık sağlayacaktır:
• İşyeri aktivitelerini, prosesleri ve kullanılan maddeleri belirleyin.
• Üreticilerin kimyasallar ve ekipmanlarla ilgili talimatlarını veya malzeme güvenlik bilgi
formlarını kontrol edin (tehlikeleri açıklamak için gereklidir).
• Nanomalzemelerin üretildiği/ ortaya çıktığı/ sentezlendiği vb. muhtemel yerleri tespit edin.
• Maruziyet ihtimalini belirleyin.
• Maruziyeti yeterli derecede önlemenin mümkün olup olmadığını tespit edin.
• Maruziyet önlenemezse, olabilecek potansiyel maruziyet seviyesini tahmin edin.
Tehlikeler belirlendikten sonra, bunlarla ilgili neler yapılacağına karar vermek gerekir. Bütün
riskleri ortadan kaldırmak mümkün değildir fakat işveren çalışanları tehlikelerden korumak için tüm
önlemlerin alınmasını sağlamakla yükümlüdür.

2. Maruziyet nerede gerçekleşebilir?
İşyerinde nanomalzemelere maruziyet aşağıdaki durumlarda gerçekleşebilir:
• Üretim sırasında ve üretimin sonucu olarak;
• Polimer kompozitler, tıbbi uygulamalar ve elektronik malzemeler vb.’e katma prosesi
sırasında ve sonucunda;
• Kapalı olmayan sistemlerde, nanomalzeme üretim prosesi sonucunda;
• Nanomalzemelerin özellikleri ve kullanımları ile ilgili yapılan araştırmalar sırasında;
• Nanomalzemeleri yakalamak için kullanılan toz toplama sistemleri temizlenirken;
• Yanlış imha ve kazayla dökülme sonucunda.
Nanomalzemelere maruziyeti değerlendirirken, nanomalzemelerin kullanıldığı ve özel dikkat
gerektiren işler arasında aşağıda belirtilen işler sayılabilir.
• tartım, karıştırma ve eleme işlemleri;
• döküm alma ve temizleme işlemleri;
• çözme ve püskürtme-kurutma işlemleri;
• parçacıklı nanomalzemelere elle dokunma;
• nanopartikül üretme (özellikle gaz fazda nanopartiküller üretme), ve ilgili ekipmanın
bakımı;
• nanopartikül içeren malzemeleri işleme (testere ile kesme, cilalama, öğütme vb.);
• nanomalzeme içeren sıvıları püskürtme.
Değerlendirme yapılırken parçacıklı nanomalzeme soluma olasılığına dikkat edilmelidir.
Değerlendirme mutlaka yazılmalı ve şartlar değiştiğinde yeniden gözden geçirilmeli veya kullanılan
nanomalzemelerle ilgili yeni tehlike verileri oluşturulmalıdır.
Çalışanların nanomalzemelere ne şekilde maruz kaldığının belirlenmesi, değerlendirme açısından
önemlidir. Çalışanlar nanomalzemelere;
• nano-boyutlu partiküller içeren duman, sis veya toz soluyarak;
• cilt temasıyla;
• yutarak;
• göz temasıyla;
• deriden içeri girerek maruz kalabilir.
Yapılan işlere bakıldığında bu maruziyet yolları dikkate alınmalıdır.
Bilinen: “Tüm karbon nanotüpler (CNTs) aynıdır”
Gerçek: Hayır! Yalnızca bazı tür nanotüpler tehlikeye neden olan
karakteristikler gösterirler.
Bilinen: “Tüm HARN’ lar (Yüksek en/boy oranlı nanomalzeme (High aspect
ratio nanomaterials) zararlıdır”
Gerçek: Hayır! Yüksek en/boy oranı ve biyo-kalıcılık kombinasyonu tehlike
doğurur.
Bilinen: “Yalnızca küçük miktarlarda karbon nanotüplerle çalışıyorum bundan
dolayı hiç maruziyete uğramayacağım”
Gerçek: Bu yalnızca miktarla alakalı değil aynı zamanda malzemenin nasıl
kullanıldığıyla alakalıdır. Eğer nanomalzeme uçuculaşabiliyorsa (havaya
karışıyorsa) maruz kalma ihtimali küçük miktarlar için de mümkündür.

3. Risk kontrolü
Nanomalzemelerin solunması sonucu meydana gelebilecek tehlikelerle ilgili güçlü veriler elde
edilene dek büyük kuşku uyandıran maddeler olarak kalacaklardır. Bundan dolayı risk yönetiminde
önlemsel yaklaşım temel alınmalıdır. Kullanımından veya oluşumundan kaçınılamıyorsa risk
yönetim programının uygulanması işyerinde maruziyet potansiyelini minimize edebilir. Böyle bir
program aşağıdaki elemanlara sahip olmalıdır:
• Maruziyet potansiyelini belirlemek için çalışanın mesleğini ve görevlerini göz önüne alma.
• Nanomalzemelere temas eden çalışan sayısını azaltma ve maruziyet seviyesi ve süresi ile
kullanılan malzeme miktarını minimize etme.
Nanomalzemelerin uçuculaşma riski olduğu durumlarda maruziyeti engellemek ve kontrol etmek
için aşağıdaki önlemler alınmalıdır:
• Mümkünse malzemeyi ıslak veya nemli tutun veya bulamaç kullanın ve uçucu toz ve
aerosol oluşturabilecek enerjik proseslerden kaçının.
• Kullanım dışında nanomalzeme içeren tüm kapları/şişeleri kapalı tutun. (Açık kaplardaki
nanomalzemelerin kendiliğinden kaptan çıkarak uçuculaştığı gözlenmiştir.)
• Nanomalzemeleri tartarken terazinin altında adsorban emdirilmiş kağıt kullanın.
• Nanomalzemelerin döküntülerini süpürüp tehlikeli atık olarak imha etmek için adsorban
emdirilmiş kağıt kullanın.
• Açık tezgahta iş yapmayın.

4. Kontrol Önlemleri ve Belirleme Yöntemi
Nanomalzemelere maruziyeti engellemek teknik olarak uygulanabilir değil ise, maruziyetin
kontrolüne yönelik sağlık kurallarına göre maddelerin tehlike kontrolünün gerektirdiği
yükümlülüğü uygulamak tüm maruziyet yolları (solunum, dermal ve sindirim) için yeterlidir. En
uygun kontrol yöntemine karar vermek için Şekil 1’ de verilen kontrol akış diyagramı takip
edilebilir.

4.1.Nanomalzemeler ile Çalışırken Uygulanabilecek Teknik Kontrol Önlemleri
Teknik kontrol önlemleri işyerinin gereksinimlerine bağlı olarak çeşitli olacaktır.
Nanomalzemelerle çalışanlarda maruziyeti kontrol altına almak için bir metot kombinasyonu
kullanmak gerekebilir. Tam kapalı veya kısmi kapalı/çeker ocak, nanomalzemelerin üretimi/sentezi
veya tartımını içeren birçok işlem için uygulamaya elverişli olacaktır. Davlumbaz vb. sistemler veya
toz tutucular, kompozit nanomalzemeleri kesme, testereleme ve cilalama için uygun olabilir. Tüm
yerel cebri çekişli havalandırma (LEV) sistemleri yüksek standartlarda dizayn edilmelidir.
4.1.1. Yerel cebri çekişli havalandırma (LEV)
Kanallı çeker ocakta veya uygun etkili LEV kullanılarak, imha için paketleme işlemi dahil tüm
görevler yerine getirilip, maruziyet kaynağında kontrol edilmelidir. Diğer tiplerdeki LEV’ ler
kullanılırken, proses mümkün olduğunca kapalı yürütülmeye çalışılır.
Kanalsız HEPA-filtreli güvenlik kabinleri ve resirkülasyon (yeniden dolaştırma) HEPA-filtreli
mikrobiyolojik güvenlik kabinleri küçük miktarda (< 1 gr) CNT’ ler için sıkı kontrol ve bakım altında
tutularak her zaman etkili olduklarından emin olunduğunda kullanılabilir.
4.1.2. CNTs ve diğer biyo-kalıcı HARNs için teknik kontroller
CNTs ve diğer biyokalıcı HARNs’ la kullanım için: Çeker ocak çıkış havası HEPA-filtreli (H14
sınıfı) olmalı ve havalandırma deliği, dışarıda güvenli bir yere açılmalıdır. Çıkış havasının en az bir
HEPA H14 filtresi ile uçucu nanomalzemeleri uzaklaştırmak üzere etkili bir şekilde filtrelenmediği
durumlarda, kesinlikle işyerine resürkilasyonu yapılmamalıdır.
4.2.Kontrol önlemlerinin bakımı, muayenesi ve testi
Kontrol önlemlerine yönelik aşağıdakiler sağlanmalıdır.
• Nanomalzemelere maruziyeti kontrol için alınan tüm önlemler etkili bir çalışma düzeninde
ve iyi bir durumda sürdürülmelidir. (üreticilerden/tedarikçilerden gerekli bilgiler
sağlanabilmelidir.)
Yetkili kişi sıklıkla görsel kontroller yapar ve yeterli bakımı sağlamak için aletlerin periyodik
bakımını yapar. Günlük, haftalık, aylık ve yıllık LEV kontrollerinin kayıtlarını tutar.
• Tüm LEV tesisatı her 14 ayda bir muayene ve test edilir (bu tür test kayıtları en az 5 yıl
süreyle saklanır).
• Çalışanlar LEV’ i kullanma ve kontrol etme konusunda eğitimli olmalı ve LEV’ in bozulması
durumunda kimi arayacaklarını bilmelidirler.

4.3.Kişisel koruyucu donanım (KKD)
Kişisel korucu donanım (KKD) kontrol önlemlerinin bir parçası olarak, alınabilecek tüm önlemler
alındığı halde yeterli kontrol sağlanamadığında kullanılır. Koruyucu donanım yalnızca kullanan
kişiyi korur. KKD’ ler, kontrol ve bakımı yapılmadığı durumda maruziyete karşı koruma
sağlamayacaktır. Kullanıcılar KKD’ leri nasıl kullanmaları ve muhafaza etmeleri gerektiğini
bilmelidir.
KKD tedarikçileri ve ticari kurumları KKD’ lerin doğru kullanımıyla ilgili bilgi verebilir.

4.3.1. Koruyucu giysiler
Nanomalzemelerle çalışırken, polyester/pamuk veya pamuktan imal edilmiş laboratuar
ceketleri veya önlükleri kullanılabilir. Bununla beraber bunların temizliğiyle ilgili gerekli önlemler
alınmalı, kirli olanlar çalışanlarda veya işyerinde kontaminasyona neden olmayacak şekilde
kaldırılmalıdır.
Cevapla

Bir hesap oluşturun veya yorum yapmak için giriş yapın

Yorum yapmak için üye olmanız gerekiyor

ya da
Task